ปั๊มสูบน้ำออกจากบ้าน มีกี่แบบ? เลือกแบบไหนดี และใช้ยังไงไม่ให้โดนไฟดูด

ช่วงปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา เกิดวิกฤตฝนตกหนักจนน้ำท่วมขังในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ทำให้หลายบ้านต้องหาปั๊มมาสูบน้ำออกจากตัวบ้านเอง แต่ปั๊มแต่ละแบบเหมาะกับงานไม่เหมือนกัน ถ้าเลือกผิด อาจได้ปั๊มที่สูบน้ำโคลนไม่ได้ มอเตอร์ไหม้ หรือแย่ที่สุดคือเกิดไฟรั่วในบ้านที่ยังมีน้ำขังอยู่ วันนี้เราจะพามารู้จักว่าปั๊มแต่ละแบบต่างกันยังไง ควรดูสเปกอะไรตอนซื้อ และต้องระวังอะไรตอนใช้งาน

ปั๊มสูบน้ำท่วมมีแบบไหนบ้าง

ปั๊มจุ่ม (ปั๊มแช่ หรือที่หลายคนเรียกว่า "ปั๊มไดโว่")

• ตัวปั๊มจุ่มลงไปในน้ำ แล้วดันน้ำออกทางท่อ
• เหมาะกับงานที่ใช้สูบน้ำท่วมขังในบ้านหรือบ่อพัก
• แบ่งย่อยเป็น 2 แบบ ตามประเภทของน้ำที่ต้องสูบ

ปั๊มหอยโข่ง

• ตัวปั๊มตั้งบนพื้นแห้ง แล้วใช้สายดูดน้ำขึ้นมา
• ตัวเครื่องไม่ได้จุ่มน้ำ แต่ต้องวางในจุดที่น้ำท่วมไม่ถึง
• เหมาะกับงานสูบน้ำปริมาณมากจากบ่อหรือคลอง มากกว่างานสูบน้ำขังในตัวบ้าน

ปั๊มเครื่องยนต์ (ใช้น้ำมัน)

• ไม่ต้องใช้ไฟบ้าน เหมาะเป็นตัวสำรองในพื้นที่ที่ไฟดับบ่อยช่วงน้ำท่วม
• ห้ามติดเครื่องในบ้าน ในโรงรถ หรือในพื้นที่กึ่งปิด ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐฯ (CDC) เตือนว่า เครื่องยนต์เบนซินขนาดเล็กปล่อยก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ที่สะสมในพื้นที่ปิดได้อย่างรวดเร็ว การเปิดหน้าต่างเพียงอย่างเดียวไม่พอ ตัวเครื่องต้องตั้งอยู่นอกอาคาร และหันท่อไอเสียออกห่างจากประตูหน้าต่าง
• อาการช่วงแรกของการได้รับก๊าซนี้ คือ ปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ ซึ่งคนมักคิดว่าเป็นอาการป่วยทั่วไป

น้ำแบบไหน ใช้ปั๊มจุ่มแบบไหน

ปั๊มจุ่มแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ตามลักษณะของน้ำ

• ปั๊มน้ำดี: สำหรับน้ำใส ที่ไม่มีเศษขยะหรือตะกอนชิ้นใหญ่
• ปั๊มน้ำเสีย: สำหรับน้ำขุ่น น้ำโคลน หรือน้ำที่มีตะกอนปน ซึ่งก็คือน้ำท่วมเกือบทุกกรณี

จุดที่คนพลาดบ่อยคือซื้อปั๊มน้ำดีมาสูบน้ำท่วม น้ำท่วมมักมีโคลนและเศษขยะปนอยู่ ถ้าใช้ปั๊มน้ำดี ตะกอนอาจทำให้ปั๊มอุดตันหรือเสียหายได้ ก่อนซื้อให้ดูที่ฉลากหรือถามผู้ขายว่าเป็นปั๊มสำหรับ น้ำเสีย หรือไม่

ก่อนซื้อ ต้องดูหลักๆ 5 อย่าง

• กำลังไฟ (วัตต์): บอกกำลังของมอเตอร์
• ระยะส่งสูงสุด (เมตร): ปั๊มดันน้ำขึ้นไปได้สูงแค่ไหน ถ้าต้องส่งน้ำข้ามรั้วหรือขึ้นไปลงท่อระบายที่อยู่สูงกว่า ต้องดูตัวเลขนี้
• ปริมาณน้ำ (ลิตรต่อนาที): สูบได้เร็วแค่ไหน
• ขนาดท่อส่งน้ำ: ต้องซื้อสายหรือท่อให้ตรงกับขนาดของปั๊ม
• วัสดุตัวปั๊ม: แบบพลาสติกเหมาะกับการใช้งานเบาในบ้าน ส่วนแบบสแตนเลสเหมาะกับงานหนัก

นอกจากนี้ควรเลือกรุ่นที่มี ลูกลอยอัตโนมัติ ซึ่งจะตัดไฟเองเมื่อระดับน้ำลดต่ำกว่าที่ตั้งไว้ ช่วยป้องกันไม่ให้มอเตอร์เดินตัวเปล่าจนไหม้

ใช้ยังไงให้ปลอดภัย ไม่โดนไฟดูด

ปั๊มจุ่มคือเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ต้องแช่อยู่ในน้ำโดยตรง จึงเป็นจุดเสี่ยงไฟดูดสูงที่สุดในบ้านช่วงน้ำท่วม ข้อมูลจากแหล่งอ้างอิง สรุปได้ดังนี้

• ติดตั้งเครื่องตัดไฟรั่วและสายดิน ก่อนใช้งาน
• ใส่รองเท้าทุกครั้ง ที่ใช้งานอุปกรณ์ในพื้นที่เปียก
• ห้ามแตะหรือใช้งานอุปกรณ์ไฟฟ้าขณะตัวเปียก 
• เลือกอุปกรณ์ที่มีเครื่องหมาย มอก. โดยเฉพาะอุปกรณ์ที่ใช้นอกบ้าน
• ให้จุดต่อปลั๊กอยู่ในที่แห้งและยกสูง อย่าให้ปลั๊กหรือจุดต่อสายจมน้ำ
• ห้ามยกหรือลากปั๊มด้วยสายไฟ ให้จับที่หูจับของตัวปั๊ม
• ห้ามเปิดปั๊มตอนไม่มีน้ำ เพราะมอเตอร์จะเสียหาย

ใช้เสร็จแล้ว ต้องดูแลยังไง

ล้างตัวปั๊มด้านนอกด้วยน้ำสะอาด แล้วรอให้แห้งสนิทก่อนเก็บ จะช่วยยืดอายุการใช้งาน และพร้อมใช้ในรอบต่อไป

ถ้ายังมีน้ำขังอยู่ตอนนี้ สิ่งแรกที่ต้องเช็คคือน้ำเคยขึ้นถึงปลั๊กหรือตู้ไฟหรือยัง ถ้าเคยถึง ให้ช่างไฟตรวจก่อนใช้ปั๊มไฟฟ้า ถ้าไฟบ้านยังใช้ไม่ได้และต้องใช้ปั๊มเครื่องยนต์ ต้องตั้งเครื่องไว้นอกบ้านเท่านั้น ส่วนคนที่จะซื้อปั๊มเก็บไว้รับฝนรอบหน้า ให้เลือกปั๊มจุ่มสำหรับน้ำเสียที่มีลูกลอยอัตโนมัติ และติดเครื่องตัดไฟรั่วไว้ล่วงหน้า

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป สเปกและวิธีใช้ของปั๊มแต่ละรุ่นอาจต่างกัน ให้อ่านคู่มือของผู้ผลิตทุกครั้ง และหากไม่แน่ใจเรื่องระบบไฟ ต้องให้ช่างไฟตรวจก่อนใช้งาน

แหล่งอ้างอิง

• HomePro HomeGuru — แก้ปัญหาน้ำท่วมขังด้วยปั๊มจุ่ม: https://www.homepro.co.th/homeguru/solve-flooding-issues-easily-with-a-submersible-pump
• กรมประชาสัมพันธ์ — ป้องกันภัยจากไฟฟ้าช่วงอุทกภัยและหน้าฝน: https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/31/iid/432703
• PEA — แนะนำการใช้ไฟฟ้าในกรณีน้ำท่วมหรือน้ำท่วมขัง (2568): https://www.pea.co.th/news/corporate-news/1384
• CDC/NIOSH — Preventing Carbon Monoxide Poisoning from Small Gasoline-Powered Engines and Tools: https://stacks.cdc.gov/view/cdc/113633